'Behoefte aan contact in trein'
Treinreiziger verlegen om praatje, maar handelt daar niet naar
maandag 28 mei 2007 om 15:34
Door John Maes
Nederlandse treinreizigers willen graag meer contact met hun reisgenoten in de trein, maar handelen daar niet naar.
Ruim 88 procent van de reizigers stelt dat het lastig is om met een wildvreemde een praatje aan te knopen in de trein.
Tegelijkertijd wil ruim 63 procent graag wel dat praatje maken, zo blijkt uit een steekproef onder 532 treinreizigers
in de leeftijdsgroep 18-49 door onderzoeksbureau Motivaction, in opdracht van Douwe Egberts.
Driekwart van de ondervraagden is nieuwsgierig naar zijn of haar reisgenoten, blijkt uit het onderzoek. Toch is er
eerst een bijzondere aanleiding - zoals een vertraging of een calamiteit op het spoor - nodig om het ijs te doen
breken, aldus 92 procent van de respondenten. Ongeveer tachtig procent van de ondervraagden geeft aan dat er tussen
reizigers weinig contact is, terwijl sommigen van hen dagelijks in dezelfde coupé zitten. Alle ondervraagden zeggen
elkaar 'met een schuin oog' op te nemen.
Tweeledigheid
Forenzen en studenten lezen vaak een boek of krant in de trein, zonderen zich af met een ipod of plegen een
telefoontje. Op zoek naar contact lijken ze niet. Het onderzoek lijkt daarmee haaks te staan op het gedrag van de
reguliere treinreiziger. Douwe Egberts-voorlichter Wendeline Sassen erkent die tweeledigheid. "Daar liepen wij ook
tegen aan. Sommige mensen moeten doorwerken of hebben behoefte aan privacy. Toch is er bij die anderen ook een drempel
om een praatje te maken."
Twee vervolgvragen uit het onderzoek geven een deel van de oplossing. Van de reizigers wil namelijk 82 procent niemand
tot last zijn en weet 62 procent niet waar een boom over op te zetten. Maar volgens gedragswetenschapper Hein
Lodewijkx, verbonden aan de Open Universiteit speelt er meer, zoals ingebakken conventies als de fatsoennorm.
Om te gaan praten hebben mensen bovendien eerst een gemeenschappelijk referentiekader nodig, zoals een calamiteit,
stelt Lodewijkx. "Mensen zoeken elkaar op onder dreiging. Die zogenoemde affiliatie reduceert hun onzekerheid." De
lotsverbondenheid wordt groter naarmate de calamiteit groter is. Lodewijkx: "Ik heb eens 2,5 uur in een trein
stilgezeten, nou dan komt het wel."
Gezellig
Dat het bij een erg lange vertraging wel eens gezellig in de trein wordt, verbaast de wetenschapper dan ook niet. "Bij
het besef van een gemeenschappelijke ervaring is er geen inbreuk op de privacy. Men voelt zich dan gerechtigd om verder
te praten." Tenslotte maakte volgens Lodewijkx de drukte in de trein ook nog verschil. "Tussen Amsterdam en Utrecht
moet je echt je personal space bevechten; in een lange rit van Breda naar Groningen zoek je makkelijker contact."
